Til framsida
SØK:
FRAMSIDA|MELD DEG INN|ADRESSEENDRING|KALENDER|KONTAKT| 13. NOVEMBER 2019 Information in english


Nyhende Arkiv 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000 1999 Mållaget meiner Nytt prinsipprogram Oppdater! Val 2019 NyNorsk Nye læreplanar Organisasjon Lagsoversyn For lokallaga Norsk Tidend Krambua Peikarar Norsk Målungdom Fakta om nynorsk For pressa

Noregs Mållag krev satsing på norskfaget

 (10.04.2011)

Noregs Mållag understrekar at norskfaget er det viktigaste faget i skulen, og meiner at meistring av språket er ein grunnleggjande dugleik som ligg til grunn for læring i alle andre fag. Norskfaget har òg ein viktig funksjon i å gje alle norske born eit felles språkleg utgangspunkt. Elevane skal verte medvitne om at det er to målformer her i landet, og alle elevar skal lære å lese og skrive både nynorsk og bokmål.

Landsmøtet i Noregs Mållag meiner at norskfaget framleis må vere eit danningsfag, samtidig må elevane få tid til god lese- og skriveopplæring i nynorsk og bokmål. Mållaget er derfor kritisk til at norskfaget vert fylt opp av andre emne som tek tida frå den viktige basisopplæringa.

Dette er konkrete krav frå Mållaget:

Ein eller fleire lærestader med lærarutdanning må få eit nasjonalt ansvar for å utvikle nynorsk didaktikk for hovudmåls- og sidemålselevar.

Kompetansemåla for 4. og 7. årstrinn i læreplan i norsk må endrast slik at læreplanen betre legg til rette for tidlegare start med sidemålsopplæring.

Erfaringar med bruk av sidemål i andre fag enn norskfaget må samlast inn og formidlast til andre skular.

***
Dette er heile fråsegna om norskfaget:

Landsmøtet i Noregs Mållag krev satsing på norskfaget
Norskfaget er det viktigaste faget i skulen. Meistring av språket er ein grunnleggjande dugleik som ligg til grunn for læring i alle andre fag. Norskfaget har òg ein viktig funksjon i å gje alle norske born eit felles språkleg utgangspunkt. Elevane skal verte medvitne om det språklege mangfaldet vi har i Noreg, og alle elevar skal lære å lese og skrive både nynorsk og bokmål.

Utfordringar i norskfaget
Landsmøtet i Noregs Mållag merkar seg at det er eit stort ordskifte om norskfaget for tida, og ser at det er store utfordringar i norskfaget i dag. Mange elevar oppnår ikkje god nok kompetanse i nynorsk, og norsklærarane er under eit krevjande tids- og arbeidspress.
Gjennom revideringar av læreplanen dei siste åra – særleg gjennom Kunnskapsløftet frå 2006 – har det kome fleire prioriterte område inn i norskfaget. Landsmøtet i Noregs Mållag meiner at norskfaget framleis må vere eit danningsfag som skal gje elevane forståing for tospråksituasjonen i Noreg. Samtidig må det vere sjølvsagt at elevane får god lese- og skriveopplæring i nynorsk og bokmål. Vi er derfor kritiske til at norskfaget vert fylt opp av andre emne som tek tida frå den viktige opplæringa i basisdugleikane.

Elevar med nynorsk som hovudmål
Språklæring går ikkje føre seg i eit vakuum på skulen. Når elevar for det meste møter bokmål utanfor skulen, vert det vanskelegare for dei å tileigne seg god kompetanse i nynorsk – uavhengig av kva hovudmål dei har.
For elevar med nynorsk som hovudmål er det ekstra viktig å møte mykje nynorsk i skulen for å vege opp for bokmålsdominansen elles. Det er viktig å gjere desse elevane trygge i nynorsk for å unngå målbyte.

Eit lyft for sidemålsopplæringa
Landsmøtet i Noregs Mållag stør læreplanen si tydelege stadfesting av at elevane skal meistre både nynorsk og bokmål. Mange elevar med bokmål som hovudmål får ikkje tilfredsstillande opplæring i sidemålet sitt. Dette kan føre til at elevane ikkje får ei positiv meistringskjensle knytt til nynorsk, og at dei får ei negativ innstilling til vurdering i faget.
Landsmøtet i Noregs Mållag krev eit lyft for sidemålsopplæringa for dei med bokmål som hovudmål. Elevane med nynorsk som hovudmål møter så mykje bokmål i dagleglivet at dei ikkje har det same behovet for sidemålsopplæring – dei er i praksis toskriftspråklege utan særleg formell undervisning.

Eit lyft for sidemålsopplæringa: Tidleg start
Tidlegare start med sidemålsopplæring er ein god måte å gjere det lettare for elevane med bokmål som hovudmål å meistre nynorsk, og gjer at elevane får færre fordomar mot å lære det.
Landsmøtet i Noregs Mållag meiner at:
> Kompetansemåla for 4. og 7. årstrinn i læreplan i norsk må endrast slik at læreplanen betre legg til rette for tidlegare start med sidemålsopplæring.
> Erfaringar med tidleg start med sidemålsopplæring må samlast inn og formidlast til andre skular.
> Det må gjennomførast forskingsprosjekt på tidlegare start med sidemålsopplæring.

Eit lyft for sidemålsopplæringa: Bruk av nynorsk i andre fag enn norskfaget
Det er i dei siste åra gjort mange positive sidemålsforsøk for elevar med nynorsk som sidemål, der ein gjennom å nytte nynorsk i andre fag enn norskfaget har gjeve elevane eit betre grunnlag for å meistre begge skriftspråka.

Landsmøtet i Noregs Mållag meiner at:
> Skular bør nytte sidemål i andre fag enn norskfaget som eit verkemiddel for at elevane skal meistre både bokmål og nynorsk, og at regelverket for skulen må leggje til rette for dette.
> Erfaringar med bruk av sidemål i andre fag enn norskfaget må samlast inn og formidlast til andre skular.
> Det må gjennomførast forskingsprosjekt på bruk av sidemål i andre fag enn norskfaget.

Eit lyft for sidemålsopplæringa: Utvikling av nynorsksdidaktikk
Elevar med nynorsk som hovudmål har ein annan læringssituasjon og andre utfordringar enn bokmålselevar. Dette er i liten grad teke opp i lærarutdanninga og norskdidaktikken.

Landsmøtet i Noregs Mållag meiner at:
> Éin eller fleire lærestader med lærarutdanning må få eit nasjonalt ansvar for å utvikle nynorsk didaktikk for hovudmåls- og sidemålselevar.

Eit lyft for sidemålsopplæringa: Forsking på sidemålsopplæringa
Det finst svært lite forsking på sidemålsopplæringa, trass i at ho er mykje debattert i det offentlege. Landsmøtet i Noregs Mållag vil at mindre synsing og meir forskingsbasert kunnskap skal liggje til grunn for sidemålsordskiftet. Det trengst kunnskap om gjennomføring av sidemålsopplæringa i skulen og korleis dette påverkar elevane sitt læringsresultat.

Landsmøtet i Noregs Mållag meiner at:
> Det trengst meir forskingsbasert kunnskap om metodar og tidsbruk i sidemålsundervisninga, og lærarane sin kunnskap i og haldningar til sidemålet.

Norsk i lærarutdanninga
Lærarane sine norskkunnskapar er avgjerande for god norskundervisning i skulen. Landsmøtet i Noregs Mållag er i tvil om dei ulike lærarutdanningane legg til rette for og sikrar at framtidige lærarar har god nok kompetanse i nynorsk og bokmål. Tilbodet norsklærarane har om kurs og etterutdanning i nynorsk, står ikkje i høve til kva dei treng.

Landsmøtet i Noregs Mållag meiner at:
> Det må undersøkjast i kva grad lærarutdanninga legg til rette for og sikrar at framtidige lærarar har god kompetanse i nynorsk og bokmål.
> God kompetanse i nynorsk og bokmål er også eit avgjerande krav for lærarar som ikkje skal undervise i norsk, fordi språklæring skjer i alle timar og i alle fag.
> Alle lærarar må få tilbod om kurs og etterutdanning i nynorsk.

Vurderingsordningar i norskfaget
Læreplanen og kompetansemåla skal styre opplæringa. Men i eit stort og omfattande fag som norsk har vurderingsordningane stor påverknad på korleis kompetansemåla vert prioriterte i opplæringa. Det er difor avgjerande at vurderingsordninga i norskfaget synleggjer kravet om at elevane skal meistre både nynorsk og bokmål.
Landsmøtet i Noregs Mållag er ope for endringar i vurderingsordninga for norskfaget, men slike endringar skal ikkje svekkje kravet om skriftleg kompetanse i både nynorsk og bokmål slik det er slege fast i dagens læreplan.

Landsmøtet i Noregs Mållag meiner at:
> Det må vere ei særleg vurdering av eleven sin kunnskap i sidemålet, både på ungdomsskulen og i studieførebuande vidaregåande opplæring. Vurderinga må vere gjennom eigen standpunktskarakter eller obligatorisk eksamen, eller helst båe delar.
> Elevar i studieførebuande vidaregåande opplæring må ha sidemål som ein del av norskfaget til og med det avsluttande året for å oppnå ein god nok kompetanse i språket.

Forsøk i norskfaget
Landsmøtet i Noregs Mållag støttar forsøk i norskfaget som er i tråd med læreplanmåla. Det må vere eit krav at slike forsøk vert dokumenterte undervegs og i etterkant, at erfaringane vert vurderte av kompetente fagmiljø, og at dokumentasjon vert gjord tilgjengeleg for andre skular og eksternt interesserte.

Landsmøtet i Noregs Mållag meiner at:
> Det er viktig med eit mangfald av forsøk i norskfaget.
> Forsøk i norskfaget må vere i tråd med gjeldande læreplanmål.
> Forsøka må dokumenterast, og dokumentasjonen må gjerast tilgjengeleg for eksternt interesserte.
> Erfaringar frå forsøk må i tillegg vurderast av kompetente fagmiljø.

Tospråkssituasjonen – ein styrke for Noreg
I sidemålsordskiftet vert det stundom spurt om kvifor vi må ha to språk. Den norske språksituasjonen med to levande skriftspråk er ein styrke og ein ressurs for norske språkbrukarar. Gjennom å meistre nynorsk og bokmål i tidleg alder vert ein betre i norsk. Dette er ein styrke som elevar med bokmål som hovudmål i dag ikkje får ta full del i, på grunn av manglande prioritering av og for dårleg opplæring i sidemålet.
Landsmøtet i Noregs Mållag ynskjer at det ikkje berre skal vere nynorskelevar som skal dra nytte av den norske språksituasjonen.

Bookmark and Share
HANDLEKORG
Handlekorga er tom.
© Noregs Mållag 2019
E-post vevmeister
Sidene laga av Zetta AS
Noregs Mållag
Lilletorget 1
0184 Oslo
Tlf: 2300 2930
E-post: nm@nm.no