Sidemålssaka i Oslo i 2000 - 2007

I august gjer utdanningsbyråd Bård Folke Fredriksen det kjent at ny vil han sende søknad om sidemålsfritak. Fefleirtalet i Oslo vedtok i september 2000 å søkja departementet om å få gjennomføra eit forsøk med fritak for skriftleg sidemålsopplæring. KUF sa nei til søknaden 16.10.2001. Dette var det skarpaste åtaket på sidemålsordninga på mange år, og saka har vore ei heit politisk sak fram til vinteren 2008.

«Vi vet jo at forsøksordninger bare er en måte å snikinnføre ting på.»
(Per-Kristian Foss på Dagsrevyen 22.03.01 - om forsøk med utviding av skulefritidsordninga)

Søknaden
Framlegget frå byrådet vart kjent 06.08.00 etter at Høgre hadde køyrt saka i tre valkampar. Bystyret gjorde vedtak 27.09.00, og byrådet sende søknaden til KUF 07.05.01, som avslo søknaden 16.10.01.
- Ikke valgfri nynorsk likevel (Stavanger Aftenblad 12.12.01)
- Svar frå KUF til Oslo kommune (16.10.01)
- Norsk Lærerlag seier ja til sidemål (14.06.01)
- Ikke nynorskfritt i osloskolene i år (Dagsavisen 09.06.01)
- Oslolærere støtter fritak i nynorsk (Aftenposten 02.06.01)
- Forsøk med sidemålsundervisninga i Oslo-skulen (brev frå Noregs Mållag til KUF 29.5.2001)
- Søknaden frå Oslo kommune (07.05.01)
- Ja til sidemål (brev frå Noregs Mållag til bystyret 21.08.00)
- -Stogg heksejakta på nynorsken (Adresseavisen/NTB 06.08.00)
- -Elever bør slippe nynorsk (Bergens Tidende/NTB 06.08.00)

Oppropet
Eit opprop med ei rad kjende forfattarar, kulturarbeidarar og politikarar og over 1000 andre vart 23.09.2000 overlevert til Byrådet i protest mot framlegget om å kutta ut sidemål i Oslo-skulen. Kjartan Fløgstad og Ola E. Bø stod bak, og Karsten Alnæs var med på overrekkinga.
- Oppropet (www.nynorsk.no)
- Slå ring om sidemålet (pressemelding 23.09.00)

Kva meiner Ap og Giske?
Utdanningsminister Trond Giske fekk spørsmål om saka i spørjetimen i Stortinget i november 2000.
- Referat frå spørjetimen 01.11.00 (Spørsmål nr. 30)
- Giske positiv til nynorskforsøk i Oslo (Aftenposten 03.10.00)
- -Farlig å droppe nynorsken (Aftenposten 14.09.00)
- Målfolket slår tilbake (Dagsavisen 26.08.00)
- Må avgjøre språkstrid (Dagbladet 21.08.00)
- Politikerne vil stryke nynorsk fra timeplanen (Aftenposten 16.08.00)

Avisene
Ei rad aviser har forsvart sidemålsopplæringa på leiarplass, mellom anna:
- Klassekampen 07.08.00
- Verdens Gang 08.08.00
- Aftenposten Aften 18.08.00
- Dagsavisen 27.08.00
- Dagbladet 30.08.00

Godbitar
- Sidemålstilen - kan vi noen gang bli kvitt den (Oslo Unge Høyre fortel om den glupe sidemålstaktikken sin)
- -Tilfeldig og populistisk (Aftenposten 16.08.00 - Elevorganisasjonen kritiserer framlegget)
- -Styrk nynorsken! (felles pressemelding 21.08.00 frå AUF og Sosialistisk Ungdom i Hordaland som går mot morpartia i Oslo)
- -Absurd populisme frå SV (Dag og Tid 24.08.00 - Berge Furre seier kva han meiner om sitt gamle parti)
- Nynorskfritak kan gi "utdanningsforbud" (Dagsavisen 25.08.00)
- Flytt hovudstaden til Bergen (Bergens Tidende 27.08.00 - Audun Heskestad har svaret)
- -Oslo bystyre bryter Norges vedtatte språkpolitikk (NRK Kulturnytt 30.08.00 - Norsk språkråd seier ifrå, sjå òg pressemelding og brev til KUF 13.09.00)
- Tilhenger av sidemål (Dagsavisen 30.08.00 - Oslo-ordføraren går ut mot sitt eige byråd)
- Ikkje Amerika, men Amerika (Aftenposten 01.09.00 - Kjartan Fløgstad harsellerer med Byrådet i innlegget som vart gjeve som oppgåve til eksamen i norsk sidemål våren 2001)
- Sidemålsmonsteret fortel (Ragnar Hovland i Magasinett)
- -Elevane lei av å lære om Oslo (Agderposten 30.10.00 - Vidar Toreid har botemiddelet mot Oslo-hatet i Bygland)
- Byrådet i Oslo går av (Aftenposten Interaktiv 08.11.00 - gladmelding for sidemålstilhengjarar)


Ny runde 2003 - 2005
November 2003 gjorde utdanningsbyråd i Oslo, Torger Ødegård, det klart at han ville ha omfattande forsøk med sidemålsfritak i Oslo (sak i NRK Østlandssendinga 4.11.03).
08.01.04. Oslo Ap og sidemålet - nokre presiseringar
04.02.04: Kulturbyråd for Høgre, Torger Ødegård legg fram ein søknad om forsøk på fritak for skriftleg obligatorisk sidemål.

02.03.04 Kultur-opprop for sidemål! vart overlevert frå Noregs Mållag til byråd Torger Ødegård på ei markering på Det Norske Teatret. Det var om lag 3 000 underskrifter på oppropet.

14.04.04. Denne søknaden vart debattert i Oslo bystyre .
14.04.04. Slik vart vedtaket i Oslo bystyre.
15.04.04. Pressemelding frå Noregs Mållag. Svak sidemåls-søknad frå bystyret i Oslo
19.04.04. Melding frå Noregs Mållag som reagerte slik på vedtaket i Oslo bystyre.
23.04.04. Gatekonsert i Ålesund med Side Brok for sidemål
08.05.04. Aksjonsdag for sidemål
Juni 2004: Søknaden vart sendt Læringssenteret

07.07.04. Utdanningsetaten sender brev til ulike forskningsmiljø om dei vil ha det faglege ansvaret for Oslo kommune sitt «sidemålsforsøk».

September 04: Førespurnader vert blankt avvist av fagmiljø både ved Universitet i Oslo, Avdeling for lærerutdanning ved Høgskolen i Oslo og ved Lesesenteret i Stavanger. «Forskningsmessig uforsvarleg», hevdar Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling.

06.09.04. Uforsvarleg nynorsk-fritak i Oslo, pressemelding frå Noregs Mållag

03.12.04. Norsk språkråd takkar nei til å delta i ei referansegruppe for forsøket «Valgfritt skriftlig sidemål».

Januar 2005: Oslo kommune hevda at dei har fått inn ein søknad frå Gøteborg Universitet om å forske på sidemålsfritaket i Oslo.

04.01.05. - Utdanningsdirektoratet utan tillit i sidemålssaka, pressemelding frå Noregs Mållag.
Lite avklare i forhold til forskningsoppdraget av sidemålsforsøket.
07.01.05. Lesesenteret takkar nei til å forske på sidemålsfritak
03.03.05. Ingen vil forske på sidemål
11.03.05. NIFU Step er ikkje kompetent
30.08.05. Ingen køddar med sidemålet. Artikkel i Norsk Tidend 4 / 05
01.12.05. Direktør i Utdanningsdirektoratet, Petter Skarheim, meiner at sidemålsopplæringa må starte før, intervju i Norsk Tidend 5/ 05
05.06.07. Byrådsleiar Erling Lae vil ha valfritt sidemål. Populistisk valkamputspel, seier Hege Myklebust.



Rapporten etter forsøket er klar hausten 2007
Den 21.11.07 la NIFU STEP fram rapporten om sidemålsforsøket. Noregs Mållag skriv: Byrådet i Oslo stryk i sidemål.
22.11.07. Sidemålsforsøket i Oslo: Satsing på norskfaget gjev betre resultat
23.11.07. Utdanningsbyråd Torger Ødegård meiner forsøket er ein suksess. NIFU STEP er kritiske til bruken av rapporten.

Dette meiner avisene
Leiarteig i Aftenposten, 26. august 2003
Leiarteig i VG, 11. januar 2004
Leiarteig i Dagbladet, 11. januar 2004
Leiarteig i Avisa Valdres, 13. januar 2004
Leiarteig i Aftenposten, 26. mars 2004

Pressemeldingar, kommentarar og ordskifte
Pressemelding frå Noregs Mållag: Kan nynorskfolk lite på Høgre? 03.06.03
Endre Brunstad: Oslo - byen med den store navlen, lesarbrev, 04.11.03
Endre Brunstad: Oslo Høgre og kampen mot sidemålet, Nationen 19.12.03
Norsk Målungdom: - Kristin Clemet må avvisa sidemålsfritak! 07.01.04.
Endre Brunstad: Oslo og kampen mot nynorsk, 12.01.04.
Endre Brunstad: Nynorsken i Oslo, Dagsavisen, 14.01.04.
Sigve Gramstad: Sidemålsstilen i eit europeisk perspektiv, Dagsavisen, 14.01.04.
Benthe Kolberg Jansson: Styrk sidemålsundervisninga, Fredrikstad Blad, 15.01.04.
Endre Brunstad: Kampen mot sidemålet, Bergens Tidende, 22.01.04.

- Målrørsla skjønar ikkje nynorskens beste! 19.01.04. Intervju med Ine Marie Eriksen i Norsk Tidend 5/03
- Nynorsk er veldig gøy! Reportasje i Aftenposten, 16.01.04.

Ottar Grepstad:Trur sidemålsfritaket vert avvist, Kulturnytt 08.01.04.
SV for sidemål, 04.02.04.
- Oslo-byrådet med åtak mot tospråksituasjonen, pressemelding frå Noregs Mållag 4.02.04.
Nynorskens kulturelle plass i skulen, Ottar Grepstad, 23.02.04.
06.03.07. Oslo Ap vil styrkje sidemålet
Clemets direktorat på ville vegar, kommentar av Endre Brunstad, 08.09.04.

Ungdom for sidemål
– Vi diggar nynorsk! Norsk Tidend, 5 / 2003
Osloungdom for sidemål , pressemelding frå Målundomen i Oslo, 05.02.04.
Ungdom vil ha sidemål! Pressemelding frå seks ungdomsorganisasjonar, 25.08.03
Sidemål, heimesidene til Norsk Målungdom

Om sidemålsundervisning
Språkbad og sidemål: – La elevane bada i sidemål! Norsk Tidend, 5 / 2003
Gratisnynorsk på Holmlia Nynorsk pressekontor, desember 2003
Nytt sidemålsstudium! Intervju med Anne Steinsvik Nordal, Norsk Tidend 1/04
Inspirert samling av lærarar! Reportasje i Norsk Tidend 1/04
Å lære nynorsk ved å ikkje lære nynorsk! , november 2003